Słownik finansowy

Inkaso

Inkaso jest formą rozliczeń gotówkowych. Polega ono na złożeniu przez dostawcę w swoim banku polecenia pobrania należności od odbiorcy w zamian za wydanie odbiorcy dokumentów przekazanych przez sprzedającego. Inkaso najczęściej wykorzystywane jest przy eksporcie.

Przebieg inkasa

inkaso Inkaso przebiega następująco:

  1. Dostawca wysyła towar do odbiorcy.
  2. Dostawca składa w swoim banku dyspozycję pobrania należności od odbiorcy oraz składa w banku dokumenty określone w umowie z odbiorcą, upoważniające go do odbioru towaru (np. fakturę, dokumenty celne, transportowe, ubezpieczeniowe, weksel itp.).
  3. Bank dostawcy kontaktuje się z bankiem inkasującym (z reguły będącym bankiem odbiorcy), i przekazuje mu dokumenty otrzymane od dostawcy.
  4. Bank inkasujący kontaktuje się z odbiorcą żądając wykupienia inkasa.
  5. Aby otrzymać dokumenty, odbiorca musi wykonać instrukcje określone w inkasie ( z reguły spłacić należność lub zaakceptować czek). Po wykonaniu instrukcji (np. wpłacie należności do banku inkasującego) bank wydaje mu dokumenty otrzymane od banku dostawcy.
  6. Bank inkasujący przekazuje należność do banku dostawcy,
  7. Bank dostawcy przekazuje należność dostawcy.

Cel inkasa

Inkaso ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa transakcji eksportowych.

  • Nabywca, zanim dokona zapłaty, może zweryfikować w banku pośredniczącym dokumenty przesłane przez dostawcę, w celu sprawdzenia poprawności wysyłki.
  • Dostawca jest zabezpieczony przed brakiem zapłaty, gdyż nabywca, aby odebrać towar, musi przedstawić przewoźnikowi wykupione z banku dokumenty.

Wady inkasa

Inkaso nie jest doskonałą metodą zabezpieczenia stron transakcji, gdyż obie strony dalej ponoszą ryzyka związane z transakcją:

  • Dostawca ponosi ryzyko, że odbiorca nie wykupi dokumentów i tym samym nie odbierze towaru. Dostawca będzie więc musiał pokryć koszty transportu w obie strony bez dokonania sprzedaży.
  • Odbiorca ponosi ryzyko tego, że towar będzie niezgodny ze specyfikacją przedstawioną w dokumentach inkasa. O poprawności dostawy może się on przekonać jedynie, gdy wykupi dokumenty i przy ich pomocy odbierze towar.

Pomimo swoich mankamentów, inkaso jest często stosowane, gdyż z jednej strony jest transakcją bezpieczniejszą niż polecenie zapłaty, a z drugiej strony znacznie tańszą niż bezpieczniejsza od niego akredytywa.

Rodzaje inkasa

Ze względu na rodzaj dokumentów

  • inkaso finansowe – przedmiotem inkasa finansowego są dokumenty finansowe, np. weksle lub inne podobne instrumenty, zabezpieczające należność eksportera. W tym przypadku czynnością, którą musi wykonać odbiorca aby uzyskać dokumenty, jest z reguły akceptacja weksla.
  • inkaso dokumentowe – przedmiotem inkasa dokumentowego są dokumenty handlowe (np. faktury, dokumenty transportowe, dokumenty stwierdzające tytuł własności, dokumenty ubezpieczeniowe itp.).

Ze względu na sposób zapłaty

  • inkaso płatne z góry (a’vista) – w tym przypadku odbiorca, aby otrzymać dokumenty, musi opłacić należność
  • inkaso terminowe - w tym przypadku otrzymanie płatności za dokumenty odbywa się w określonym terminie po ich wydaniu. Z reguły, aby zabezpieczyć płatność, odbiorca musi zaakceptować weksel trasowany z określonym terminem płatności.

Ze względu na stronę transakcji

Poniższe nazewnictwo wykorzystywanie jest głównie w kontaktach danej strony transakcji inkasa z bankiem, który reprezentuje ją w konkretnej transakcji:

  • inkaso eksportowe – w sytuacji, gdy strona transakcji jest eksporterem, dana transakcja inkasa jest dla niej inkasem eksportowym.
  • inkaso importowe – w sytuacji, gdy strona transakcji jest importerem, dana transakcja inkasa jest dla niej inkasem importowym.